غربالگری قلب جنین

غربالگری

به مجموعه ای از تست ها و آزمایش ها که در دو مرحله انجام می شود اطلاق می شود.(غربالگری مرحله اول بارداری و غربالگری مرحله دوم بارداری). این تست ها به وسیله سونوگرافی و آزمایشات و بررسی آنها صورت می گیرد. غربالگری این هدف را دنبال می کند که بتواند جنین را از لحاظ برخی از نقایص جنینی و سندروم ها غربال کند ( تمام سندرم ها ونقایص قابل تشخیص در دوره جنینی نمی باشد). پس از این غربالگری آن ها  را به دو دسته کم خطر و پر خطر تقسیم خواهند کرد.

اگر در غربالگری مرحله اول همه چیز طبیعی و درست باشد دیگر نیازی به غربالگری مرحله دوم نخواهد بود. اما در مواردی که غربالگری مرحله اول خطراتی مشاهده شده باشد انجام غربالگری در مرحله دوم اجباری است و باید حتما انجام شود.

خوشبختانه پیشرفت علم به والدین این امکان را می دهد که پیش از تولد نوزاد خود به مشکلات او به خصوص مشکلات کروموزومی پی ببرند. در غربال گری قلب جنین موارد مربوط به قلب جنین بررسی می شوند. مواردی مانند اینکه آیا جنین مشکلات قلبی داردیا اینکه قلب او تشکیل شده یا خیر.

غربالگری قلب جنین برای مادران اجباری نیست اما انجام آن به افراد توصیه می شود.

در غربالگری قلب جنین می توان خطرات مواردی مانند نقص لوله عصبی (NTDs) و سندرم های پاتو، ادوارد و داون را تشخیص داد.البته به جز این موارد می توان به احتمال خطر بیماری های زیر نیز پی برد:

  • با پایین بودن سطح استریول می توان به احتمال خطر بروز بیماری SLOS پی برد.
  • با پایین بودن سطح استریول همچنین می توان به احتمال بروز بیماری ایکتیوزیس (Ichthyosis) نیز پی برد.
  • با افزایش Inhibin-A و B-HCG و AFP و کاهش PAPP-A و استریول می توان به احتمال ابتلای مادر به پره اکلامپسی (مسمومیت بارداری) نیز پی برد.

بررسی هایی که در غربالگری قلب نوزاد انجام می شود را در اکوکاردیو گرافی نیز می توان انجام داد اما غربالگری را می توان زودتر از اکو قلب و اکوکاردیوگرافی انجام داد و زودتر نسبت به سلامت قلبی نوزاد اطمینان کسب کرد و در مواردی که مشکلی در سلامت قلب جنین دیده شود نیز می توان با ارجاع به متخصص قلب کودکان زودتر برای درمان اقدام کرد.

شناخت و درمان بیماری های قلبی مادرزادی به این خاطر مورد توجه خاصی قرار دارد که قلب و تشکیل آن پیچیده تر از سایر اجزا و سیستم های بدن می باشد؛ که این امر باعث شده بیماری های قلبی در کودکان از شیوع بالاتری برخوردار باشد. تشکیل بیشتر سیستم های بدن که قلب نیز یکی از آنها می باشد در هفته های دوم تا دهم بارداری بروز می کند.

گاهی اوقات علت بیماری قلبی را نمی توان تشخیص داد. اما عوامل ژنتیکی سهم 8 درصدی و عوامل محیطی نیز سهم 2 درصدی در بروز بیماری قلبی در جنین را دارد. گاها هم بروز بیماری قلبی در جنین به دلیل عوامل محیطی-ژنتیکی می باشد؛ یعنی عامل های محیطی و ژنتیکی باهم در شکل گیری بیماری های قلبی جنین دست خواهند داشت.

غربالگری-قلب-جنین

نکاتی در مورد غربالگری در بارداری

تست های غربالگری کار تشخیص را انجام نمی دهند. این تست ها فقط می توانند احتمال خطر را بررسی و عنوان کنند و یا اینکه کدام مادر در خطر می باشد که این مادران برای بررسی های بعدی به مراحل بعدی درمان باید مراجعه کنند.

اینکه مادرها و پدران تصور کنند که با انجام تست غربالگری سلامت نوزادشان به صورت صد در صدی تامین می باشد تصور غلطی می باشد. چرا که برخی از مشکلات و نقص های جنین (مانند شکاف در کام) در نتایج غربالگری معلوم نمی شوند.

اما در مواردی که در تست های غربالگری مورد مشکوکی دیده شود برای بیان نتیجه ی قطعی باید حتما تست های تشخیصی مانند آمنیوسنتز انجام شوند تا بتوان نسبت به نتیجه آن و احتمال حضور یا عدم حضور بیماری در جنین با قطعیت نظر داد.

انجام آزمایش غربالگری برای چه افرادی توصیه می شود

توصیه اغلب پزشکان متخصص این است که تمام مادران باردار غربالگری ها را در دوره بارداری انجام دهند، چرا که بروز سندرم ونقص های مادرزادی فقط به عوامل ارثی بستگی ندارد و در بسیاری از موارد این مشکلات در نوزادانی دیده شده که هیچ سابقه خانوادگی در آن نوع از سندروم و بیماری نداشته اند.

اما اگر نتایج غربالگری اول رضایت بخش باشد نیازی به انجام غربالگری مرحله دوم نمی باشد.

مرحله اول غربالگری

مرحله اول غربالگری قلب جنین را دبل مارکر نیز می نامند و در سه ماهه اول بارداری انجام خواهد شد.

زمان انجام غربالگری مرحله اول

بین مدت زمان یازده هفته و صفر روز تا سیزده هفته و شش روز می توان برای انجام غربالگری مرحله اول اقدام کرد.

مواردی که در غربالگری اولیه بررسی می شوند

احتمال خطر بروز سندروم ادواردز (تریزومی 18)، سندرم داون (تریزومی 21) و سندروم پاتو (تریزومی 13)

در غربالگری مرحله اول برای سنجش ضخامت پشت گردن نوزاد یک سونوگرافی (سونوگرافی NT ) انجام می گیرد. به علاوه یک آزمایش خون و بررسی وجود و شکل گیری استخوان بینی (ان.بی NB) نیز انجام می گیرد.

ویژگی های آزمایش خون در مرحله اول غربالگری

نام دیگر این آزمایش دبل مارکر می باشد و در طی آن تلاش برای اندازه گیری هورمون های Free-B-HCG و PAPP-A در خون مادر می باشد.انجام این آزمایش مانند تمام آزمایش های خون معمولی می باشد و نیازی  به ناشتایی هم ندارد به همین دلیل در هر ساعتی از شبانه روز می توان آن را انجام داد.

غربالگری قلب جنین 2
ویژگی های سونوگرافی NT

این سونوگرافی نیز مانند سایر سونوگرافی ها از روی شکم انجام می گیرد. اما با روش خاصی که در سونوگافی NT وجود دارد امکان اندازه گیری ضخامت پشت گردن نوزاد وجود خواهد  داشت. کار با این دستگاه سونوگرافی و انجام سونوگرافی NTنیاز به مهارت خاصی دارد به همین دلیل باید توسط افرادی انجام شود که دارای گواهینامه ی انجام سونوگرافی NT باشند؛چرا که بروز حتی خطایی کوچک در بررسی و بیان عدد NT می تواند تاثییرات فراوانی را در نتایج غربالگری داشته باشد.

در جنین هایی که مبتلا به سندروم داون باشند عدد NT بالاتر از حد مجاز و میانگین آن می باشد. اینکه استخوان بینی در این سونوگرافی ها دیده شود علامت خوبی بر روند رشد جنین است. اما اگر دیده نشود نمی توان سریع قضاوت کرد و باید در هفته های عاطی قضیه پیگیری شود.

در برخی موارد نتایج آزمایش ها مشکلی را نشان نمی دهد اماعدد NT بالاتر از مقدار استاندارد است. در این موارد اگر یکی از حالت های خاص زیر وجود داشته باشد باید آزمایش های تشخیصی دقیق تری انجام شود.حالت های خاص عبارتند از:

  • مادر دارای سن زیر 35 سال باشد و عدد NT بیشتر از 4 باشد.
  • مادر دارای سن بالای 35 باشد و عدد NT بالای 3 باشد.

در مادران با تمام رده های سنی اگر NT بالاتر از سه و نیم مشاهده شود باید حتما در هفته های بین 18 تا 20 هفتگی اکو قلب جنین انجام شود.

منتظر نظرات و پیشنهادات شما عزیزان هستیم.

با تشکر، مدیریت سایت دکتر پزشکی متخصص قلب و عروق

 

پاسخ

چهار × 3 =